คู่มือดัดแปลงเรือไฟฟ้าวิสาหกิจชุมชนอารยะคลองบางมดสร้างสรรค์
บท 11/14

การติดตั้งบนเรือและการกันน้ำ

คอร์สเรือไฟฟ้า · วางแบตให้สมดุล · ยึดกันขยับ · กันน้ำ · ฟิวส์

นิยาม · หน้าที่ · ความสำคัญ

นิยามการติดตั้งแพ็กแบตและระบบไฟฟ้าลงเรืออย่างมั่นคงและกันน้ำ
หน้าที่ยึดแบต/อุปกรณ์ให้อยู่กับที่ กันน้ำ กันลัดวงจร และวางให้เรือสมดุล
ความสำคัญเรือโคลงและมีน้ำ — ติดตั้งไม่ดีคือแบตขยับ/น้ำเข้า/ลัดวงจร/เรือเสียสมดุล เสี่ยงอันตราย

1 วางแบตตรงไหนให้เรือสมดุล

  • วางต่ำและกลางลำ ให้จุดศูนย์ถ่วงต่ำ เรือนิ่ง ไม่โคลงง่าย
  • กระจายน้ำหนักซ้าย–ขวาเท่ากัน เรือไม่เอียงข้าง
  • อย่าวางท้ายสุด/หัวสุด จนเรือเงยหัวหรือปักหน้า (เสียทริม กินพลังงาน)

ลองวาดเอง วาดผังเรือ (มองจากบน) แล้วทำเครื่องหมายตำแหน่งที่จะวาง แพ็กแบต · ฟิวส์ · สวิตช์ตัดไฟ · มอเตอร์ ให้เรือสมดุลและศูนย์ถ่วงต่ำ

พื้นที่วาดผังวางแบตบนเรือ (มองจากบน)
จำง่าย แบตหนัก = บัลลาสต์ วางให้ถูกที่ช่วยให้เรือทรงตัวดี แล่นนิ่งและประหยัด

2 ยึดแบตกันขยับ

คลื่น/เรือโคลง ทำให้ของหนักไถลได้ — แบตต้อง ยึดแน่น ไม่ขยับ ทุกทิศ

  • ใช้สายรัด/กล่องยึด/ฐานล็อกที่แข็งแรง
  • กันแบตกระแทกขอบคม รองด้วยยาง/โฟม
  • แบตขยับ = ขั้วหลวม/สายขาด/ลัดวงจร และเสียสมดุลเรือ

3 กันน้ำ (IP rating) และการระบายอากาศ

IPความหมาย
IP65กันฝุ่น + กันน้ำสาด
IP67กันฝุ่น + จุ่มน้ำตื้นชั่วคราวได้
  • ยกแบตให้พ้นน้ำท้องเรือ (bilge) ไม่ให้แช่น้ำ
  • กล่องแบตกันน้ำ แต่ต้องมี ช่องระบายอากาศ (แบตคายความร้อน/แก๊สได้)
  • ขั้วต่อกันน้ำ ใช้ปลอกหด + ซิลิโคน + ต่อมร้อยสาย (cable gland)
⚠ กันน้ำ vs ระบายอากาศ ปิดสนิทกันน้ำได้ แต่ต้องไม่อับจนความร้อน/แก๊สสะสม — ออกแบบให้กันน้ำเข้าแต่ระบายอากาศออกได้

ฟิวส์ · การเดินสาย · แบบฝึกหัด

ป้องกันลัดวงจร และฝึกวางผังติดตั้ง

4 ฟิวส์/สวิตช์ตัดไฟ ใกล้ขั้วแบต

  • ติดฟิวส์/เบรกเกอร์หลักใกล้ขั้วบวกแบตที่สุด ถ้าสายเส้นนั้นลัดวงจร ฟิวส์จะตัดทันที กันไฟไหม้ทั้งเส้น
  • สวิตช์ตัดไฟหลัก ติดในจุดที่เอื้อมถึงเร็ว เพื่อตัดไฟฉุกเฉิน
  • เลือกพิกัดฟิวส์ตามกระแสใช้งาน (เผื่อ 1.25–1.5× ดูบท 7)

5 เดินสายในสภาพชื้น

  • ยึดสายเป็นระยะ ไม่ให้สีกับขอบคม/สั่นจนฉนวนสึก
  • กันน้ำทุกจุดต่อ (ปลอกหด/ซิลิโคน) กันการกัดกร่อน
  • แยกสายไฟกำลังออกจากสายสัญญาณ ลดสัญญาณรบกวน

ข้อ 1 เช็กลิสต์การติดตั้งบนเรือ

  • แบตวางต่ำ-กลางลำ น้ำหนักสมดุลซ้าย-ขวา
  • ยึดแบตแน่น ไม่ขยับเมื่อเรือโคลง
  • แบตพ้นน้ำท้องเรือ มีกล่อง/กันน้ำ + ระบายอากาศ
  • ฟิวส์หลักติดใกล้ขั้วบวกแบต
  • สวิตช์ตัดไฟฉุกเฉินเอื้อมถึงง่าย
  • จุดต่อทุกจุดกันน้ำ ไม่มีสายสีขอบคม

ข้อ 2 ตอบคำถาม

2.1 ทำไมจึงวางแบตไว้ "ต่ำและกลางลำ"?

2.2 ฟิวส์หลักควรติดตรงไหน เพราะอะไร?

2.3 กล่องแบตปิดสนิทกันน้ำ 100% มีข้อเสียอะไร?

สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้