ชาร์จเจอร์ โซลาร์ และการเก็บเรือ
คอร์สเรือไฟฟ้า · เลือกเครื่องชาร์จ · โซลาร์เสริม · เก็บแบตตอนไม่ใช้
นิยาม · หน้าที่ · ความสำคัญ
นิยามการเลือกเครื่องชาร์จให้ตรงแพ็ก การเสริมพลังงานด้วยโซลาร์ และการเก็บแบตเมื่อไม่ใช้งาน
หน้าที่เติมไฟกลับเข้าแพ็กอย่างถูกวิธี และรักษาสภาพแบตให้พร้อมใช้และอายุยืน
ความสำคัญชาร์จผิดสเปคหรือเก็บผิดวิธี ทำให้แบตเสื่อมเร็ว เสียหาย หรือเกิดอันตราย
1 เลือกเครื่องชาร์จให้ตรงแพ็ก
- ชนิดต้องเป็น LiFePO₄ (ชาร์จแบบ CC/CV) — ห้ามใช้ที่ชาร์จตะกั่วกรด/ผิดชนิด
- แรงดันชาร์จ = 3.65V × จำนวน S ต้องตรงกับแพ็ก
- กระแสชาร์จ ≤ 0.5C (ทำได้ถึง 1C แต่ 0.5C เย็นกว่า อายุยืนกว่า)
เลือกที่ชาร์จ: แรงดัน = 3.65 × S · กระแส ≤ 0.5 × ความจุ(Ah)
ตัวอย่างเรือจริง 24S 280Ah ใช้ที่ชาร์จ LiFePO₄ 87.6 V กระแสชาร์จ ≤ 0.5C = 140 A (เลือกตามที่ระบบรับไหวและ BMS อนุญาต)
2 โซลาร์เสริม (Solar)
นิยมบนเรือ — ชาร์จเติมระหว่างจอด/แล่น ช่วยยืดระยะและลดการพึ่งที่ชาร์จบนฝั่ง
- แผงโซลาร์ → ตัวควบคุมประจุ (MPPT) → แบต เสมอ (ห้ามต่อแผงเข้าแบตตรง)
- ตั้งค่า MPPT ให้เป็นโหมด LiFePO₄ และตรงจำนวน S (แรงดันชาร์จ/ตัดถูกต้อง)
- กำลังแผงคิดเป็นวัตต์ (W) — ยิ่งมาก ยิ่งเติมเร็ว แต่ต้องมีพื้นที่บนเรือ
แผงโซลาร์ → ตัวควบคุมประจุ MPPT (โหมด LiFePO₄) → แบต
3 การเก็บเรือ/แบตตอนไม่ใช้นาน
- เก็บที่ ~50% SOC (ไม่เต็ม ไม่หมด) ดีต่ออายุแบตที่สุด
- เก็บในที่ เย็นและแห้ง หลีกเลี่ยงแดด/ความร้อน
- ปิดสวิตช์/ถอดโหลด กันไฟค่อย ๆ ไหลทิ้ง (parasitic drain)
- ตรวจแรงดันทุก 1–2 เดือน (LiFePO₄ คายประจุเองช้า แต่ควรเช็ก)
⚠ ตอนชาร์จ ทำในที่อากาศถ่ายเท ไม่ทิ้งชาร์จข้ามคืนโดยไม่เฝ้า และให้ BMS ทำงานเสมอ
แบบฝึกหัด — ชาร์จและเก็บรักษา
เลือกค่าชาร์จให้ตรงแพ็ก และวางแผนการเก็บ
ข้อ 1 เลือกค่าที่ชาร์จ
• แพ็ก 8S 100Ah → แรงดันที่ชาร์จ = V · กระแส 0.5C = A
• แพ็ก 24S 280Ah → แรงดันที่ชาร์จ = V · กระแส 0.5C = A
วิธีคิด
ข้อ 2 โซลาร์ — ต่อถูกไหม
2.1 ต่อแผงโซลาร์เข้าแบตโดยตรงได้ไหม? เพราะอะไร?
2.2 ต้องตั้งตัวควบคุมประจุ (MPPT) เป็นโหมดอะไร?
ข้อ 3 เช็กลิสต์ก่อนเก็บเรือนาน
- ชาร์จ/คายให้เหลือราว 50% SOC
- ปิดสวิตช์ตัดไฟหลัก / ถอดโหลด
- เก็บในที่เย็น แห้ง พ้นแดด
- ตั้งเตือนตรวจแรงดันทุก 1–2 เดือน